• Arjan van Deutekom: ,,Noodzakelijk is dat er niet wordt gestraft."

    Paula Seijbel

Op zoek naar jonge juristen

WIERINGERWERF RSG Wiringherlant begint in het komende schooljaar met een jongerenrechtbank. Naar Amerikaans voorbeeld gaan speciaal opgeleide leerlingen conflicten tussen leeftijdsgenoten behandelen en zoeken naar een maatregel om de hierdoor veroorzaakte schade te herstellen. RSG Wiringherlant is in Nederland de eerste school buiten Amsterdam die meedoet aan dit project. ,,De filosofie van een jongerenrechtbank past prima bij zowel gemeente Hollands Kroon als de onderwijsvisie van Wiringherlant, waardoor onze school ervoor in aanmerking kwam," aldus docent maatschappijleer Arjan van Deutekom.

Paula Seijbel

In een jongerenrechtbank gaan leerlingen zelfstandig naar conflicten kijken en zoeken naar een oplossing, die erop is gericht de relatie te herstellen en nadrukkelijk niet te straffen. Het doel is de betrokkenheid en empathie van de leerlingen te vergroten en hun mee te geven hoe conflicten in de wereld van volwassenen kunnen worden opgelost. Tevens draagt het bij aan burgerschapsvorming. Een jongerenrechtbank besluit alleen over zaken waarvan de schoolleiding, de politie, de coördinator van de school en ouders van de betrokkenen op de hoogte zijn. De betrokkenen zijn er ook mee akkoord dat de jongerenrechtbank de zaak behandelt. ,,Het is fantastisch, met leerlingen projecten, waarin ze zelf het verschil kunnen maken, in gang te zetten," vindt Van Deutekom. De ervaringen van scholen die werken met een jongerenrechtbank zijn positief, vertelt hij. ,,Leerlingen zijn trots en voelen meer betrokkenheid bij hun eigen school. Zaken die er onder de hamer zijn gekomen, zijn naar grote tevredenheid van alle partijen opgelost."

Volgens Arjan van Deutekom, leraar maatschappijleer op Regionale Scholengemeenschap Wiringherlant, heeft iedere gemeenschap zijn eigen problemen. Door de betrokkenheid, die de jongerenrechtbank teweegbrengt, zullen er minder conflicten zijn, is de verwachting en die is gebaseerd op de eerste ervaringen die ermee zijn opgedaan. Geïnteresseerde leerlingen die er zitting in willen nemen, moeten een motivatiebrief schrijven en op basis daarvan wordt een flink aantal leerlingen opgeleid en beëdigd door een jongerenrechter. Een deel van de opleiding vindt plaats bij de rechtbank. Advocaten en officieren van justitie zijn hierbij betrokken, daar zij de functies hebben die de leerlingen ook moeten vervullen. ,,Leerlingen van alle niveaus worden betrokken bij het project en hebben eigen invloed op het succes hiervan," aldus Van Deutekom.

Zowel strafbare zaken - kleine diefstallen, de verspreiding van ongewenst materiaal via sociale media en vuurwerkincidenten - als andersoortige kwesties kunnen in de jongerenrechtbank worden behandeld. Bij dat laatste valt te denken aan pesterij en het saboteren van schoolprojecten. Incidenten kunnen worden aangemeld bij de mentor of afdelingsleider, bij wie beide partijen bekend zijn en als ze overeenstemming hebben over wat er is gebeurd. Wel wordt altijd melding gedaan bij politie, die moet inschatten in hoeverre dit aan de jongerenrechtbank kan worden overgelaten. ,,Er zal altijd worden gezocht worden naar een manier waarop beide partijen het gevoel hebben dat de situatie is rechtgezet. Dat kan een herstelbetaling zijn, maar ook excuses of het verplicht ondersteunen van de benadeelde. Diverse opties zijn mogelijk. Noodzakelijk is dat er niet wordt gestraft."

Deelname aan de rechtbank is op basis van vrijwilligheid en toestemming van ouders. Ouders geven op voorhand aan dat zij zich neerleggen op de uitspraak van de jongerenrechtbank. De kracht van dit project zit niet in het bestraffen, maar in het rechtzetten van wat is gebeurd, zegt Van Deutekom. Hij gaat nu beginnen met het werven van geïnteresseerde leerlingen.